Ortografia


Baza zagadnień ortograficznych

Wyszukaj pojęcia używając tego indeksu

A | Ą | B | C | Ć | D | E | Ę | F | G | H | I | J | K | L | Ł | M | N | Ń | O | Ó | P | Q | R | S | Ś | T | U | V | W | X | Y | Z | Ź | Ż | Wszystkie

O

Ortografia liczebników

W liczebnikach głównych od 5 do 20 i w liczebniku 30 znak miękki piszemy na końcu słowa, np. пятьдвадцатьтридцать.

W liczebnikach głównych od 50 do 80 i od 500 do 900 znak miękki piszemy w środku słowa, np. пятьдесятшестьдесятсемьсот.


P

Pisownia liczebnika пол (pół)

W wyrazach złożonych liczebnik пол piszemy z łącznikiem, gdy: 1) następne słowo zaczyna się na spółgłoskę л (пол-литра); 2) następne słowo zaczyna się na samogłoskę (пол-яблока); 3) następne słowo jest nazwą własną (пол-Варшавы).

W pozostałych wyrazach złożonych liczebnik piszemy łącznie z następującym po nim wyrazem (полчаса).

Pisownia przedrostków без-, воз-, из-, раз-, бес-, вос-, ис-, рас-, рос-

Przedrostki без-, воз-, из-, раз- (kończą się na spółgłoskę dźwięczną з) występują przez spółgłoską dźwięczną i samogłoską, np. возвратить (oddać).

Przedrostki бес-, вос-, ис-, рас- (kończą się na spółgłoskę dźwięczną с) występują przed spółgłoską bezdźwięczną, np. воспитать (wychować).

Przedrostek росwystępuje zawsze pod akcentem w takich wyrazach, jak: роспуск (rozwiązanie, rozpuszczenie), роспись (fresk, malowidło), росчерк (rozpisanie długopisu).

Pisownia samogłosek po spółgłoskach ж, ш, ч, щ, ц

Po spółgłoskach жшчщц piszemy samogłoski уаио, ё (nie piszemy następujących samogłosek: юяы).

Wyjątki: парашют (spadochron), брошюра (broszura), жюри (jury). To wyrazy, przede wszystkim pochodzenia obcego.


Pisownia е, ё po ж, ш, ч, щ, ц

Po ж, ш, ч, щ w części rdzeniowej (w temacie) wyrazu piszemy е, ё, np. чёрный (czarny), шёлк (jedwab).

Wyjątki: крыжовник (agrest), обжора (obżartuch), шёв (szew), шомпол (wycior), шоколад(czekolada), шорох (szmer), трущоба (matecznik), 

ожог (oparzenie), шоссе (szosa), шорник(rymarz), шокировать (szokować), чокаться (trącać się kieliszkami), шофёр (szofer), жонглёр(żongler).

Po ж, ш, ч, щ, ц w końcówce lub w sufiksie pod akcentem piszemy о, np. горечо, a gdy bez akcentu е, np. улице.

Pisownia и, е, ы po ц

Po ц w środku wyrazu piszemy и, е.

Wyjątki to: цыган (Cygan), на цыпочках (na paluszkach), цыплёнок (kurczaczek), цыц! (cicho sza!). Wyjątki można szybko zapamiętać, przywołując zadanie:

Цыган подошёл на цыпочках у цыплёнку и сказал «цыц!». – Cygan podszedł na paluszkach do kurczaczka i powiedział „cicho sza!”.

Po ц na końcu wyrazu zawsze stawiamy samogłoskę ы.


Pisownia -ся, -сь

-ся-сь to odpowiedniki polskiej partykuły zwrotnej „się”. Zarówno -ся, jak i -сь, w języku rosyjskim, w czasownikach, piszemy zawsze łącznie. Partykułę zwrotną -ся piszemy po spółgłosce, np. он моется, zaś -сь po samogłosce, np. я моюсь.

Z

Znak miękki „ь”

Znak miękki ьpełni trzy funkcje: 1) zmiękczającą – zmiękcza poprzedzającą go spółgłoskę (понедельник); 2) gramatyczną – wskazuje na formę gramatyczną, np. bezokolicznik; 3) rozdzielającą – po spółgłosce i przed samogłoską jotowaną е, ё, ю, я (здоровье).

Ad 2.

W funkcji gramatycznej znak miękki ьwystępuje w następujących przypadkach:

  1. W bezokoliczniku, np. спать, играть.
  2. W 2 osobie liczby pojedynczej po spółgłosce w czasie teraźniejszym (тычитаешь) i przyszłym prostym (тывстретишься).
  3. W 2 osobie liczby pojedynczej i liczby mnogiej w formie trybu rozkazującego, np. встань.
  4. W rzeczownikach należących do rodzaju żeńskiego III deklinacji, stawiany na końcu, np. мать, дочь.
  5. W przysłówkach zakończonych na spółgłoski ж, ш, ч, np. навзничь.

Ad 3.

W funkcji rozdzielającej znak miękki ь piszemy po spółgłosce i przed samogłoską jotowaną е, ё, ю, я (здоровье, счастье, семья, польёт (on poleje)). Sama wymowa podpowiada nam, iż w pisowni należy użyć znak miękki. W wymowie słyszymy dźwięk [j]. Poniżej zostały szczegółowo opisane przypadki użycia znaku miękkiego rozdzielającego:

  1. Znak miękki rozdzielający piszemy także przez samogłoską -o w wyrazach obcego pochodzenia, np. павильон, шампиньон, почтальон.
  2. W rzeczownikach: семья (dop. l.mn: семей), скамья (скамей), статья (статей), свинья (свиней), судья (судей) znak miękki rozdzielający piszemy we wszystkich przypadkach liczby pojedynczej i liczby mnogiej, oprócz dopełniacza liczby mnogiej.
  3. W rzeczownikach rodzaju nijakiego II deklinacji typu: счастье, платье, здоровье, воскресеньеrównież piszemy znak miękki rozdzielający we wszystkich przypadkach liczby pojedynczej i mnogiej. Счастье, здоровье nie posiadają form liczby mnogiej.
  4. W rzeczownikach rodzaju męskiego i nijakiego II deklinacji typu: брат(l.mn.: братья), дерево (деревья), зять (зятья), колос (колосья), крыло (крылья), крюк (крючья), лист(листья), перо(перья), стул(стулья), сук(сучья) również piszemy znak miękki rozdzielający we wszystkich przypadkach liczby mnogiej.
  5. W rzeczownikach rodzaju męskiego II deklinacji, np. сын – сыновья (dopełniacz/biernik: сыновей), друг – друзья (друзей), муж – мужья (мужей), князь – князья (князей) znak miękki piszemy we wszystkich przypadkach liczby mnogiej, oprócz dopełniacza i biernika liczby mnogiej.
  6. W rzeczownikach rodzaju męskiego II deklinacji typu: соловей, воробей, муравей, ручейznak miękki stawiamy we wszystkich przypadkach liczby pojedynczej i liczby mnogiej, oprócz mianownika liczby pojedynczej.
  7. W rzeczownikach rodzaju żeńskiego III deklinacji typu дочьznak miękki rozdzielający stawiamy w narzędniku liczby pojedynczej (сдочерью).
  8. W czasownikach typu пить, бить, шить, лить, вить i ich dokonanych formach znak miękki rozdzielający piszemy we wszystkich odmianach przez osoby liczby pojedynczej i liczby mnogiej w czasie teraźniejszym i przyszłym prostym (япиью, явыпью).
  9. W przymiotnikach dzierżawczych, np. волчий (волчьего) znak miękki stawiamy przed końcówką we wszystkich rodzajach i we wszystkich przypadkach liczby pojedynczej oraz mnogiej, oprócz mianownika liczby pojedynczej rodzaju męskiego.
  10. Znak miękki rozdzielający piszemy także w liczebnikach głównych od 5 do 20, w liczebniku 30, także od 50 – 80 i od 500 – 900 występujących w formie narzędnika: пятью, десятью, пятьюдесятью.
  11. Jeśli chodzi o liczebnik третий (третьего), to we wszystkich przypadkach i rodzajach obu liczb stawiamy znak miękki, oprócz mianownika rodzaju męskiego liczby pojedynczej.
  12. W zaimku чей(чья) znak miękki stawiamy we wszystkich przypadkach i rodzajach obu liczb, oprócz mianownika rodzaju męskiego liczby pojedynczej.

Znak twardy „ъ”

Znak twardy piszemy po przedrostku zakończonym na spółgłoskę i przed tzw. samogłoską jotowaną (е, ю, я, ё), np. съел (zjadł), въехал (wjechał), съехал (zjechał), подъехал(podjechał), объявление (ogłoszenie).